Samen houden we de zee schoon. Lees onze tips op de blog

Doe mee

Auteur: Wahiek Derboghossian

  • Hoe komt plastic eigenlijk in de oceaan?

    Hoe komt plastic eigenlijk in de oceaan?

    Een lange reis

    Een flesje dat vandaag op straat valt, kan maanden of jaren later in zee drijven. Die reis begint bijna altijd op het land, ver van het strand. Wind, water en mensen brengen het plastic stap voor stap dichter bij de kust. In deze blog volgen we die route en laten we zien waar je hem kunt onderbreken.

    Onderweg verandert het plastic. Zonlicht maakt het bros, en golven, zand en stenen schuren het kapot. Een flesje dat als één geheel begint, kan eindigen als honderden kleine stukjes. Die stukjes zijn bijna niet meer op te ruimen, en daarom is het zo belangrijk om de reis vroeg te stoppen.

    Plastic fles naast een putrooster in de regen

    Van stoep naar sloot

    Wind blaast zwerfafval van straten, pleinen en overvolle vuilnisbakken. Bij regen spoelt het water het mee naar putten, sloten en kanalen. Van daaruit gaat het naar grotere rivieren. Nederland ligt aan de monding van de Rijn, de Maas en de Schelde, dus ook plastic van verder stroomopwaarts komt langs onze kust. Een deel blijft hangen in oevers en rietkragen, de rest stroomt door naar zee.

    Gemeenten en waterschappen vangen een deel van het afval op met roosters bij gemalen en drijvende vangsystemen in rivieren. Toch glipt er nog veel doorheen, vooral kleine stukjes en lichte folie.

    Andere bronnen

    • Visserij: verloren of achtergelaten netten, touwen en boeien.
    • Scheepvaart: afval dat overboord gaat of van schepen waait.
    • Strandbezoek: blikjes, zakjes en speelgoed die achterblijven op het zand.
    • Kleding en banden: piepkleine vezels en deeltjes die via afvalwater of wind in het water komen.
    • Industrie: plastic korrels die bij productie of transport verloren gaan.
    Rivier met drijvende flesjes die richting zee stroomt

    Eenmaal in zee kan plastic duizenden kilometers afleggen. Stromingen brengen het naar plekken waar het zich ophoopt, zoals de beruchte plasticsoep in de Grote Oceaan. Ook op de bodem van de zee en in het ijs rond de polen vinden onderzoekers plastic terug. Hoe langer plastic in zee ronddrijft, hoe moeilijker het wordt om het nog op te ruimen.

    Wie de kraan dichtdraait, hoeft minder te dweilen.

    Oud-Hollands gezegde, en precies ons idee

    Opruimen blijft nodig, maar de grootste winst zit bij de bron. Hoe minder plastic er op straat belandt, hoe minder er de zee bereikt. Gooi afval altijd in een bak, neem het mee als de bak vol is, en spreek anderen er vriendelijk op aan. Zo onderbreek je de reis van het plastic al bij de eerste stap. Wil je weten wat er gebeurt als plastic in zee uit elkaar valt? Lees dan onze blog over microplastics.

    Meer blogs
  • Microplastics: het onzichtbare probleem

    Microplastics: het onzichtbare probleem

    Wat zijn microplastics?

    Microplastics zijn stukjes plastic die kleiner zijn dan 5 millimeter. Ter vergelijking: 5 millimeter is ongeveer zo groot als een rijstkorrel. Sommige zijn zo klein dat je ze alleen onder een microscoop ziet. Ze zitten inmiddels bijna overal: in zeewater, in strandzand, in de bodem en zelfs in de lucht. Omdat je ze niet ziet, vergeet je makkelijk dat ze er zijn. Juist daarom noemen we ze het onzichtbare probleem.

    Omdat ze zo licht zijn, leggen microplastics met stroming en wind enorme afstanden af. Onderzoekers vinden ze daardoor ook op plekken waar bijna geen mensen komen, zoals op afgelegen eilanden, in het poolijs en op de bodem van de diepzee.

    Waar komen ze vandaan?

    Er zijn twee soorten. Primaire microplastics worden expres klein gemaakt, zoals de korrels waar fabrieken plastic producten van maken. Secundaire microplastics ontstaan als groter plastic uit elkaar valt door zonlicht, golven en zout water. Ook bij het wassen van synthetische kleding, zoals fleece en polyester, komen piepkleine vezels los. En autobanden slijten op de weg, waarbij fijne deeltjes vrijkomen die met regen in het oppervlaktewater spoelen. Ook verf op schepen, gebouwen en wegmarkeringen laat na verloop van tijd kleine deeltjes los.

    Wasmachine met loskomende vezels in het water

    Waarom is dat erg?

    • Dieren eten ze op, omdat ze op voedsel lijken.
    • Ze kunnen schadelijke stoffen uit het water aan zich binden.
    • Ze zijn bijna niet meer uit het water te halen.
    • Via de voedselketen kunnen ze ook bij mensen terechtkomen.
    • Waterzuiveringen houden lang niet alle deeltjes tegen.
    Vergrootglas boven water vol kleine gekleurde deeltjes

    In de plasticsoep in de Grote Oceaan vormen microplastics naar schatting zo’n 8 procent van het gewicht. Dat lijkt weinig, maar het gaat om enorm veel losse stukjes (Lebreton et al., 2018). Wat microplastics precies doen met de gezondheid van mensen, wordt nog volop onderzocht. Dat ze er zijn en niet vanzelf verdwijnen, staat wel vast.

    Wat kun je eraan doen?

    • Was synthetische kleding minder vaak, op lage temperatuur en met een volle trommel.
    • Kies vaker voor kleding van natuurlijke stoffen zoals katoen of wol.
    • Voorkom groot plastic in de natuur: wat er niet terechtkomt, kan ook geen microplastic worden.
    • Kies bij scrubs, glitter en make-up voor producten zonder plastic korrels.

    Deze stappen lossen het probleem niet in hun eentje op. Daarvoor zijn ook betere filters in wasmachines, schonere banden en strengere regels nodig. Maar elke vezel die niet in het water belandt, is er een minder. Hoe minder plastic we gebruiken en hoe beter we het inzamelen, hoe minder microplastics er later ontstaan. Meer ideeën vind je in onze tien tips voor minder plastic.

    Meer blogs
  • Tien makkelijke tips voor minder plastic

    Tien makkelijke tips voor minder plastic

    Begin klein

    Je hoeft niet in één keer je hele leven om te gooien. Sterker nog: wie te veel tegelijk wil, houdt het vaak niet vol. Kies uit de tips hieronder één of twee dingen die bij jou passen en maak er een gewoonte van. Lukt dat, pak dan de volgende. Zo bouw je stap voor stap een nieuwe routine op. Na een paar maanden merk je dat je prullenbak een stuk minder snel vol zit.

    Het helpt om eerst te kijken wat er bij jou het meest wordt weggegooid. Kijk een week lang bewust in je prullenbak of in de zak met plastic verpakkingen. Zijn het vooral flesjes, verpakkingen van tussendoortjes of zakjes van groente? Daar kun je dan gericht iets aan doen.

    Glas dat gevuld wordt met kraanwater

    Tips voor thuis

    Thuis heb je de meeste invloed, omdat je daar zelf bepaalt wat je koopt en hoe je het bewaart.

    1. Gebruik een zeepblok in plaats van vloeibare zeep in een flacon. Een blok gaat lang mee en zit vaak in papier.
    2. Bewaar restjes in glazen potten of bakjes die je steeds opnieuw gebruikt, in plaats van in folie.
    3. Koop groente en fruit los en neem een herbruikbaar zakje mee naar de winkel of markt.
    4. Kies grootverpakkingen in plaats van veel kleine porties. Verdeel ze thuis zelf in bakjes.
    5. Drink kraanwater: in Nederland is dat schoon en veel goedkoper dan flessenwater.

    Tips voor onderweg

    Buiten de deur gebruik je vaak het meeste wegwerpplastic, omdat je dan snel iets koopt. Met een beetje voorbereiding voorkom je dat, en het scheelt ook nog geld.

    1. Neem altijd een navulbare drinkfles mee. Op veel stations en scholen kun je hem gratis vullen.
    2. Gebruik een eigen beker voor koffie of thee op school, op je werk of onderweg.
    3. Leg een opvouwbare tas in je rugzak of fietstas, dan heb je hem altijd bij je.
    4. Zeg nee tegen plastic bestek en zakjes bij afhaaleten. Thuis heb je echt bestek.
    5. Lever flesjes en blikjes in voor statiegeld, ook als je ze onderweg vindt. Je herkent ze aan het statiegeldlogo op het etiket.
    Navulbare drinkfles, stoffen tas en herbruikbare beker

    Een gewoonte die je volhoudt, is meer waard dan tien goede voornemens.

    Uit onze eigen ervaring

    Heb je zelf een tip die hier ontbreekt? Laat het ons weten via de contactpagina. De beste tips van lezers verzamelen we in een volgende blog. Je kunt ook je klas of collega’s uitdagen: wie gebruikt in een maand het minst wegwerpplastic? Past een tip toch niet bij je? Geen probleem, probeer gewoon een andere. Het gaat om de richting, niet om perfectie.

    Deel je tip
  • Zo organiseer je zelf een strandopruiming

    Zo organiseer je zelf een strandopruiming

    Waarom zelf opruimen?

    Een opruimactie haalt niet alleen afval weg, het laat ook zien hoeveel plastic er ligt. Wie een ochtend lang doppen en touwtjes heeft verzameld, kijkt daarna anders naar zijn eigen boodschappen. En het is gewoon leuk om samen met anderen iets nuttigs te doen. Je hebt er geen ervaring of dure spullen voor nodig. Met dit stappenplan zet je zelf een actie op, met je klas, je sportclub of je buren.

    Elk stuk dat je weghaalt, kan geen dier meer verstrikken of in een maag belanden. En hoe vaker er wordt opgeruimd, hoe minder kans het plastic krijgt om in kleine stukjes uiteen te vallen.

    Emmer met afval, grijper en handschoen op het zand

    Voorbereiding

    1. Kies een plek: een strand, rivieroever, park of je eigen straat.
    2. Overleg met de gemeente of terreinbeheerder en spreek af waar het afval naartoe gaat.
    3. Nodig mensen uit en spreek een duidelijke tijd en verzamelplek af. Een bericht in de schoolapp of buurtapp werkt vaak goed.
    4. Regel handschoenen, stevige zakken, grijpers en een paar emmers.
    5. Check vooraf het weer en, op het strand, de getijden.

    Verdeel ook de taken: wie neemt de zakken mee, wie houdt het telformulier bij en wie zorgt voor drinken? Zo loopt het op de dag zelf soepel.

    Op de dag zelf

    • Begin met een korte uitleg over veiligheid en waar iedereen gaat zoeken.
    • Raak scherpe of onbekende voorwerpen niet aan. Laat ze liggen en meld ze bij de gemeente.
    • Blijf uit de duinen in het broedseizoen en houd afstand van vogels en zeehonden.
    • Scheid wat je vindt: plastic, blik en restafval apart.
    • Zorg voor water, zonnebrand en een EHBO-setje.
    • Neem pauzes en stop op tijd, ook als nog niet alles is opgeruimd.
    • Spreek een vaste plek af voor wie iets wil melden of eerder naar huis gaat.
    Vloedlijn met zeewier, doppen en stukjes plastic

    Tel wat je vindt. Een getal zegt vaak meer dan een volle zak.

    Tip van onze vrijwilligers

    Houd met een telformulier bij hoeveel flessen, doppen, touwtjes en tasjes je vindt. Maak na afloop een groepsfoto met de volle zakken en deel je resultaten met de gemeente, je school of met ons. Zo help je mee aan een beter beeld van het probleem, en inspireer je anderen om ook mee te doen.

    Breng de volle zakken naar de afgesproken plek of laat ze ophalen. Bedank iedereen die heeft geholpen en vraag wat ze ervan vonden. Veel groepen maken er een vast moment van, bijvoorbeeld twee keer per jaar. Wil je dat wij je actie delen op de website of sociale media? Meld hem dan aan via de contactpagina.

    Meld je actie aan